DOCTRINE

Santo Daime is een syncretische religie: verschillende tradities en levensbeschouwingen zijn samengesmolten tot een nieuw geloof. Het is een mix van in de eerste plaats Katholiek-Christelijke elementen, traditionele rituelen uit de Amazone en, afhankelijk van de Santo Daime stroming,  Afro-Braziliaanse invloeden en het spiritisme van Allan Kardec. De leer die uit deze synthese voortkomt, is- en wordt vastgelegd in de hymnes die als visioenen worden ontvangen. De doctrine wordt beleefd en gevoeld, niet opgelegd of door studie eigen gemaakt. Naast de hymnes, is er geen geschreven theologie of dogma’s  – al zijn de werken (‘kerkdiensten’) strak georganiseerd met richtlijnen vanuit de centrale leiding.  Centraal staat het sacrament Santo Daime – wat Heilige Geef Mij betekent. Het Goddelijke huist in- of komt uit de drank. Tijdens de ceremonies maken deelnemers ieder voor zich een spirituele reis naar diepere lagen in zichzelf, de wereld en het universum. Santo Daime biedt een weg naar heling, harmonie, liefde, waarheid en gerechtigheid.

GESCHIEDENIS

Volgens de orale traditie van de oorspronkelijke bewoners van de amazone wordt met Ayahuasca al eeuwen of zelfs duizenden jaren verbinding gelegd met de spirituele wereld. Pas in de 19^e en 20^e eeuw komen ook anderen ermee in aanraking. Zo ook Raimundo Irineu Serra (1892 -1971) – binnen de Santo Daime bekend als Mestre Irineu. Hij komt in contact met inheemse rituelen door zijn werk op de rubberplantage en als bewaker van de Braziliaanse grens met Bolivia en Peru. Als goed katholiek, neemt hij toch ‘de duivelsdrank’ – die hem niet naar het kwaad lijdt maar het Goddelijke openbaart. Hij krijgt een visioen: aan hem verschijnt de Maagd Maria in de vorm van de Koningin van het Woud. Zij geeft hem de taak de doctrine te stichten; de boodschap te verspreiden van het sacrament. Het wordt zijn levenswerk. In 1930 richt hij officieel de Santo Daime kerk op en krijgt hij, ondanks vooroordelen en vervolging, steeds meer aanhangers.  In 1945 kopen ze samen een stuk land en beginnen een gemeenschap in Alto Santo, net buiten de stad Rio Branco in de provincie Acre. Bij de eerste heimelijk georganiseerde ceremonies rond 1930 zijn er nog slechts negen hymnes, maar Mestre zal er snel meer ontvangen –  zij vormen nu nog de basis van Santo Daime. Ook de (enigszins aangepaste) Katholieke gebeden zijn door Mestre Irineu geintroduceerd.
Mestre Irineu was een (ook letterlijk) groot man met veel charisma. Voor sommige volgelingen was hij zelf de wedergekomen Christus, anderen zagen in hem een discipel. In hymnes die andere aanhangers van Santo Daime ontvangen, wordt Mestre Irineu vereerd als de meester, de koning van het astrale rijk. Er worden meerdere wonderbaarlijke genezingen en wonderen aan hem toegeschreven.
Na zijn overgang in 1971, wordt Santo Daime volgens zijn regels voortgezet door zijn vertrouwelinge Dona Percília Matos da Silva. Het is de doctrine in haar oorspronkele vorm: er mag niets aan het sacrament of de hymnes worden gewijzigd, werken worden uitsluitend lokaal georganiseerd. Maar sommigen van de volgelingen gaan hun eigen weg. Één van hen is Sebastião Mota de Melo (Padrinho Sebastião)

CEFLURIS

Één van de stromingen binnen Santo Daime, en mondiaal de bekendste, is opgericht door Sebastião Mota de Melo (7 oktober 1920 – 20 januari 1990). Hij werkte al voor hij in aanraking kwam met Santo Daime als natuurgenezer. Geplaagd door ziekte en op zoek naar een medicijn, kwam hij in aanraking met Santo Daime en al snel ook met Mestre Irineu. Sebastião en zijn gezin werden toegewijd volgers. Irineu op zijn beurt zag de bijzondere talenten van Sebastião en gaf hem de opdracht om zelf ook ceremonies te verzorgen en Santo Daime te bereiden op zijn eigen boerderij – die later uit zou groeien tot ‘Colônia Cinco Mil’, een spirituele leefgemeenschap. Tot de dood van Mestre Irineu, gingen Sebastião en zijn volgelingen nog voor de grote officiele Santo Daime feestdagen te voet naar Alto Santo om daar de werken bij te wonen, maar na de overgang van Mestre splitste de groep zich af. In 1976 sticht Padrinho Sebastião officieel zijn eigen organisatie, CEFLURIS: Centro Eclético da Fluente Luz Universal Raimundo Irineu Serra.
De strikte regels van Alto Santo worden verlaten – door de achtergrond van Padrinho Sebastião als medium en zijn interesse in spiritisme en andere geloofsrichtingen, evalueert de doctrine. Er is meer ruimte voor spiritistische elementen en Santa Maria wordt toegevoegd als tweede sacrament. Belangstelling van mensen buiten de gemeenschap, wat door de oude stroming werd ontmoedigd, is welkom: Santo Daime wordt ook buiten de regio bekender. CEFLURIS is niet de enige afsplitsing, maar wel de grootste en het meest gericht op openheid, ontwikkeling en groei – terwijl tegelijkertijd de traditie en de Santo Daime kalender centraal wordt vastgesteld en bewaakt.

ICEFLU

Na het overgaan van Padrinho Sebastião in 1990, wordt de leiding overgenomen door zijn tweede zoon Alfredo (1950). Behalve een krachtig spiritueel leider is hij een visionaire organisator. Onder zijn leiding wordt de doctrine verspreid over de wereld. Om het religieuze, sacramentele en niet-commerciele karakter van Santo Daime en de kerkelijke structuur van de organisatie beter vast te leggen, wordt CEFLURIS met nieuwe statuten, structuur en duidelijke juridische status omgezet naar ICEFLU. CEFLURIS wordt voortgezet onder de naam IDARIS (Raimundo Irineu Serra Environmental Development Institute). Mápia is nog altijd het spirituele centrum, maar in Brazilië zelf en verschillende andere landen worden officiele ICEFLU kerken opgericht. Zij volgen de richtlijnen van de Conselho Doutrinário Superior (De Hogere Doutrinaire Raad). Dat wil zeggen dat de kerken de officiele Santo Daime kalender volgen, zich houden aan de richtlijnen voor het ritueel en tijdens de werken het sacrament mogen gebruiken. ICEFLU regelt de productie en distributie van de Santo Daime. Samen met nauw verbonden natuur- organisaties en welzijnsorganisaties, zorgt ICEFLU ook voor natuurbehoud en worden sociale projecten voor de lokale gemeenschap georganiseerd.

In 1995 start Ceu da Santa Maria in Amsterdam. Onder leiding van Geraldine Fijneman wordt de kerk officieel geregistreerd.  In Den Haag wordt Céu dos Ventos (voluit Centro Eclético da Fluente Luz Universal Francisco Corrente Céu dos Ventos) opgericht. Juridisch wordt Santo Daime in Nederland erkend als geloof, al is het gebruik van het sacrament, net als in de rest van Europa, niet vanzelfsprekend. De juridische en politieke strijd voor erkenning is nog niet gestreden.

WERKEN

Binnen Santo Daime context worden de verschillende erediensten / ceremonies  ‘werken’ genoemd. Elk werk heeft zijn eigen doel en karakter. Centraal staat het sacrament en er wordt altijd gezongen. De basisbundel is het ‘Normas de Ritual’, beter bekend als ‘Livrinho Verde’ oftewel het Groene Boekje. Daarnaast zijn er bundels met hymnes die bij verschillende gelegenheden worden gezongen, aangevuld met losse hymnes en hele hinários als het werk het nodig heeft.
Bij alle werken staat in het midden een zes-puntige tafel. Deelnemers worden naar leeftijd en lengte ingedeeld in zes vakken: drie vakken voor de vrouwen, er tegenover de drie vakken voor de mannen. Volgens de doctrine, zijn de deelnemers ‘strijders voor Christus’; soldaten. Iedereen draagt dan ook een uniform.

CONCENTRATIE

Het basiswerk is de ‘concentratie’ die elke 15^e en 30^e van de maand wordt gehouden. Deelnemers blijven zitten tijdens het ritueel en richten zich naar binnen op zoek naar zelfkennis, harmonie en concentratie. Gedurende het werk is het lange tijd stil. Kledingvoorschrift is voor leden de blauwe farda (uniform), niet leden zijn geheel in het wit gekleed.

CURA

De Cura-werken richten zich op fysieke en spirituele genezing. Deelnemers zitten en zijn gekleed in de blauwe farda, bezoekers in het wit. Het wordt doorgaans 1 a 2 maal per maand georganiseerd. Net als de concentratie, is het een zittend werk. Er zijn verschillende speciale Cura’s, zoals de Cura de São Miguel, die meestal twee keer per jaar wordt georganiseerd.

DANSWERKEN

Bij speciale gelegenheden en bij festivals, wordt het merendeel van het werk gedanst – dat wil zeggen: op de maat van de muziek worden meditatieve passen gezet binnen ieders eigen ruimte. Doorgaans worden één of meerdere hinários volledig gezongen. Bij festivals hebben de leden hun wit-met-groene uniform aan, bij danswerken buiten de festivals dragen de leden hun blauwe uniform. Bezoekers zijn altijd in het wit.

SANTA MISSA

Elke eerste maandag van de maand is de Santa Missa het werk voor de overledenen. Het is een ingetogen, relatief kort werk waar a-capella wordt gezongen.

FEITIO

Tijdens de Feitio wordt het sacrament bereid. Voor leden van de kerk is een soort bedevaart. Het vindt plaats in Brazilie, in de centra van ICEFLU. Het is een intensief proces waarbij de mannen verantwoordelijk zijn voor het oogsten en bewerken van de Jagube (de Banisteriopsis caapi) en het koken van de Daime. De vrouwen verzamelen, wassen en sorteren de  bladeren van de Rainha-struik (Psychotria viridis). Het proces duurt meerdere dagen waarbij continu gezongen wordt – het hele maakproces is een ceremonie.

SANTO DAIME

Santo Daime is een sterk smakende, troebele, doorgaans enigszins dikke bruine drank. Het heeft op iedereen een ander effect; het geeft wat nodig is. Chemisch gezien bestaat het uit DMT en een MAO-remmer. De DMT maakt dat de geest open gaat: de waarneming verandert, vaste (denk-)patronen worden losgelaten, het ego kan oplossen. Door de harmala-alkaloïden (MAO remmer) uit de liaan wordt de DMT niet direct in het lichaam afgebroken. De harmala-alkoïden geven ook een rustigmakend en prettig effect.
Santo Daime is een sterk en heilig plant-medicijn dat met veel eerbied wordt gedronken. Commercieel gebruik en gebruik buiten de ceremonies is uitdrukkelijk verboden.
Om het zijn werk goed te laten doen, is het belangrijk voor het werk een aangepast dieet te volgen. Sommige medicijnen kunnen negatieve of zelfs gevaarlijke bijwerkingen geven. Ook daarom is een intake-gesprek voor de eerste deelname aan een werk essentieel.

SANTA MARIA

Padrinho Sebastião heeft, naast de Santro Daime, een tweede sacrament geïntroduceerd: Santa Maria. Het wordt niet gebruikt bij andere stromingen binnen de Santo Daime traditie, maar vormt een essentieel onderdeel van de werken georganiseerd door ICEFLU. Het biedt troost, rust, liefde en verdieping en wordt beschouwd als de vrouwelijke kracht (de Maagd Maria) naast de mannelijke (Christus) kracht uit de Jagube.